Κώστας Μπαρμπούτης
Περιβάλλον
ΠΑΓΚΟΣΜΙΑ ΗΜΕΡΑ ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝΤΟΣ
Αγαπητοί συμπολίτες, πάνε 37 χρόνια από τότε που η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ, στις 15 Δεκ 1972, θέσπισε στην Στοκχόλμη, την 5η Ιουνίου ως Παγκόσμια Ημέρα περιβάλλοντος θέλοντας έτσι να θυμίζει στους κατοικούντες αυτού του πλανήτη ότι η επιβίωση και το μέλλον τους συμπορεύονται με το μέλλον των οικοσυστημάτων. Τα περιβαλλοντικά προβλήματα εμφανίζονται εφιαλτικά και έγινε πλέον συνείδηση στον καθένα μας ότι για να επιβιώσουμε πρέπει να προστατεύσουμε τους φυσικούς πόρους και το φυσικό περιβάλλον. Η αύξηση της θερμοκρασίας του πλανήτη λόγω του φαινομένου του θερμοκηπίου, απασχολεί πλέον σοβαρά την παγκόσμια κοινότητα καθώς oι κλιματικές αλλαγές επηρεάζουν δυσμενώς την υγεία, την οικονομία, τα οικοσυστήματα και γενικότερα το περιβάλλον.
Ο κόσμος αλλάζει γρήγορα. Η ευημερία έχει φθάσει στα πρωτοφανή επίπεδα. Αλλά έτσι έχει τις απαιτήσεις μας στο περιβάλλον, και το χάσμα μεταξύ πλούσιων και φτωχών. Οι φυσικοί πόροι παρέχουν τις υπηρεσίες που στηρίζουν τις ζωές μας και είναι κρίσιμες για την οικονομική ανάπτυξη και την ανθρώπινη ευημερίας. Η χρησιμοποίηση των φυσικών πόρων συγκρατημένα, είναι το βασικό κλειδί για να εξασφαλίσει τη διαθεσιμότητά τους επίσης στις μελλοντικές γενεές ικανοποιώντας τις ανάγκες του σήμερα.
Το Πρωτόκολλο του Κιότο είναι μια πρώτη παγκόσμια προσπάθεια ελέγχου των εκπομπών των αερίων του θερμοκηπίου. Από τις 16 Φεβρουαρίου 2005 τα κράτη που το υπέγραψαν (37 ανεπτυγμένα και 104 αναπτυσσόμενα) δεσμεύονται να πετύχουν τους στόχους μείωσης ή περιορισμού των εκπομπών τους. Ο στόχος αυτός αναφέρεται σε έξι αέρια (διοξείδιο του άνθρακα, μεθάνιο, υποξείδιο του αζώτου, υδροφθοράνθρακες, πλήρως φθοριομένοι υδρογονάνθρακες και εξαφθοριούχο θείο). Αξίζει να σημειωθεί ότι οι ΗΠΑ και Αυστραλία έχουν δηλώσει ότι δεν προτίθενται να προχωρήσουν στη κύρωση του Πρωτοκόλλου. Τα δύο αυτά κράτη ευθύνονται για περισσότερο από το ένα τρίτο των εκπομπών των ανεπτυγμένων χωρών. Σύμφωνα με το Πρωτόκολλο, η Ευρωπαϊκή Ένωση και τα Κράτη-Μέλη της έχουν υποχρέωση μείωσης των εκπομπών κατά 8% κατά τη περίοδο 2008-2012 σε σύγκριση με τις εκπομπές του έτους βάσης (1990).
Σημαντικός στόχος της Ε.Ε. που της εξασφαλίζει ενεργειακή αυτοτέλεια και μείωση των εκπομπών είναι η κάλυψη του 22% της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας από ανανεώσιμες πηγές ενέργειας μέχρι το 2010. Η Ελλάδα εμφανίζει ένα ποσοστό της τάξης του 13% και αυτό χάρη στα υδροηλεκτρικά έργα. Οι Ανανεώσιμες Πηγές Ενέργειας έχουν μεγάλες δυνατότητες ανάπτυξης στη χώρα μας, αλλά θα πρέπει για την εξέλιξη των ΑΠΕ να συμβάλλει θετικά το θεσμικό πλαίσιο και να απλοποιηθεί η αδειοδοτική διαδικασία.
Στο τέλος του 2004, η χώρα μας κατέθεσε το Εθνικό Σχέδιο Κατανομής Αερίων του Θερμοκηπίου στην Ευρωπαϊκή Επιτροπή. Η Ελλάδα καλείται να εναρμονίσει την νομοθεσία της με την κοινοτική το συντομότερο δυνατό, ώστε οι ελληνικές βιομηχανικές μονάδες να διαθέτουν τα απαραίτητα Πιστοποιητικά Εκπομπών, τα οποία θα μπορούν να εμπορεύονται στο πλαίσιο του ευρωπαϊκού χρηματιστηρίου ρύπων .
Ας δείξουμε ότι στη χώρα αυτή δεν ζουν μόνο καταπατητές και παράγοντες οικοδομικών συνεταιρισμών, αλλά και πολίτες που προασπίζουν τα συλλογικά αγαθά και τη συνταγματική τους προστασία. Μεγάλο μέρος άλλωστε της δασικής γης που μπαίνει στο στόχαστρο, αποτελεί πολύτιμους περιαστικούς πνεύμονες και η προστασία τους αξίζει να βρεθεί στο επίκεντρο των κινήσεων διατήρησης, Νομαρχών και Δημάρχων..
Η κινητοποίηση της κοινής γνώμης και της Κοινωνίας των Πολιτών είναι και σήμερα απαραίτητη για να αποτρέψει νέα σχέδια για «συνταγματικό ξέπλυμα» των παράνομων οικοπεδοποιήσεων. Αντί για μαζικούς αποχαρακτηρισμούς δασικής γης, ας γίνει σημαία μας το δασολόγιο και ένας βιώσιμος χωροταξικός σχεδιασμός.
Εχουμε ήδη ημέρα για τη συνθήκη Ramsar, για το νερό, για το κλίμα, για τη Γη, για το όζον, για τον καθαρισμό, για τον περιορισμό φυσικών καταστροφών, για το δάσος για τη βιοποικιλότητα, για ότι εν τέλει η παγκόσμια κοινότητα, μέσω των εκπροσώπων της, κρίνει ότι οφείλει να απολογηθεί.
Εστιάζοντας τον φακό στην περιοχή μας, την Κεντρική Ελλάδα, που φιλοξενεί όλες τις οικονομικές και κοινωνικές δραστηριότητες και, κατά συνέπεια δέχεται όλες τις απορρέουσες οχλήσεις, γίνεται ευδιάκριτη η έλλειψη δομών, προγραμματισμού, σχεδιασμού και πόρων. Λείπει δηλαδή η Πολιτική προστασίας του περιβάλλοντος. Οι τεχνολογικές λύσεις υπάρχουν, ωστόσο δεν αρκούν όσο το περιβάλλον δεν θεωρείται δείκτης αλλά εκλαμβάνεται ως φραγμός της ανάπτυξης.
Η διαχείριση του περιβάλλοντος δεν είναι μόνο μία σειρά αυστηρώς νοούμενων περιβαλλοντικών έργων, αποκομμένων από γενικότερες αναπτυξιακές επιλογές, αλλά εμπέδωση μίας περιβαλλοντικής πολιτικής που θα έχει περάσει στη συνείδηση των πολιτών και την πολιτική βούληση των ιθυνόντων.
Η μετατροπή των εύφορων εδαφών σε έρημο πλήττει σοβαρά πάνω από 100 χώρες στον κόσμο. Προκαλεί εξάντληση των διαθέσιμων αποθεμάτων νερού, διάβρωση και κατολίσθηση των εδαφών, καθώς και πλημμύρες. Η ερημοποίηση της γής έχει ως συνέπειες την ανυπολόγιστη απώλεια στο γεωργικό και κτηνοτροφικό εισόδημα, τη ραγδαία χειροτέρευση του περιβάλλοντος και της ποιότητας ζωής.
Στην Ελλάδα, το φαινόμενο της ερημοποίησης έχει επεκταθεί στο 20% των εδαφών και απειλεί τουλάχιστον το 30% της συνολικής έκτασης της χώρας. Αιτία, η εντατικοποίηση των αγροτικών καλλιεργειών, η υπερβόσκηση και η υπερκατανάλωση του νερού.
Ενώ τα τελευταία 70 χρόνια ο πληθυσμός της Γης έχει τριπλασιαστεί, η κατανάλωση νερού έχει εξαπλασιαστεί. Και μάλιστα κατά έναν παράλογο τρόπο. Δηλαδή μόνο το 50% του πόσιμου νερού καταναλώνεται ετησίως για να καλύψει τις ανάγκες του ανθρώπου σε "κατανάλωση" ύδατος. Το ένα τρίτο του υπόλοιπου 50% καταναλώνεται σε αγροτικές καλλιέργειες και ένα ποσοστό απλώς σπαταλιέται, χωρίς να διοχετεύεται η χρήση του σε συγκεκριμένη δραστηριότητα. Παράδειγμα: οι βρύσες που τρέχουν άσκοπα. Το 2025, οι ανάγκες μας σε πόσιμο νερό θα αυξηθούν και θα ανέλθουν στο 70% του διαθέσιμου πόσιμου ύδατος.
Περιβάλλον και ανθρώπινη ζωή.
Η καταστροφή του περιβάλλοντος ευθύνεται για το 20% - 25% των θανάτων παγκοσμίως. Μολυσμένα νερά και κακές συνθήκες υγιεινής σκοτώνουν 12 εκατομμύρια ανθρώπους τον χρόνο. Άλλα τρία εκατομμύρια άνθρωποι πεθαίνουν ετησίως εξαιτίας της μόλυνσης της ατμόσφαιρας (κυρίως στις ανεπτυγμένες χώρες). Από το 1900, η βιομηχανοποίηση έχει επιβαρύνει την ατμόσφαιρα με 100.000 νέες χημικές ουσίες, οι παρενέργειες των οποίων παραμένουν σε μεγάλο ποσοστό άγνωστες. Η καταστροφή λοιπόν είναι τεραστίας εκτάσεως και πολυδαίδαλη, ενώ το μέλλον διαγράφεται ζοφερό και αβέβαιο. Δεν αρκούν τα παχιά λόγια και τα ευχολόγια για να σταματήσει η τρελή κούρσα της ανθρωπότητος σ΄ αυτόν τον χωρίς τέλος κατήφορο. Χρειάζεται, πρώτα από όλα να γίνει το ανθρώπινο είδος ικανό να διαχειριστεί τις ίδιες τις υπεραναπτυγμένες πια δυνάμεις και δυνατότητές του. Χρειάζεται, η ισόρροπη ανάπτυξη των δύο σκελών του ανθρωπίνου πολιτισμού, του τεχνικού και του πνευματικού.
Με την ρύπανση, τα προϊόντα και υποπροϊόντα των ανθρωπίνων δραστηριοτήτων, το διοξείδιο του άνθρακος, τα νιτρώδη των λιπασμάτων, τα πυρηνικά απόβλητα και το εμπλουτισμένο ουράνιο των βομβών, αλλά και η ρύπανση με την εισαγωγή ξένων ειδών σε οικοσυστήματα ή ακόμα χειρότερα ειδών μεταλλαγμένων με εξαιρετικά απρόβλεπτες επιπτώσεις. Με την αλόγιστη εκμετάλλευση, κατά την οποία θυσιάζονται στο βωμό του άμεσου κέρδους η ίδια η επιβίωση των μελλοντικών γενεών, με την κατασπατάληση και εξάντληση των ενεργειακών πόρων, των αποθεμάτων νερού των δασικών εκτάσεων και τόσων άλλων. Η ίδια η καταστροφική επίδραση του ανθρώπου, με τις δυνάμεις πού η ίδια η τεχνολογία του δίνει (πολλαπλάσιες σήμερα από άλλοτε) στο περιβάλλον, με τις τεράστιες σε έκταση καταστροφές, των οποίων το φαινόμενο του θερμοκηπίου και η τρύπα του όζοντος είναι μερικές μόνο από τις εκδηλώσεις.
Όπως έγραψε περιοδικό καθημερινής εφημερίδας βοηθείστε στην ανακύκλωση και όχι στην ρύπανση γιατί: Ένα κουτάκι αλουμινίου «καίει» 0,1λίτροπετρέλαιο. Ένα γυάλινο μπουκάλι θα ... φώτιζε ένα δωμάτιο για 8 ώρες. Μια μπαταρία μολύνει 400 κυβικά μέτρα νερού. Πέντε μπουκάλια για την επένδυση ενός μπουφάν. Κάθε παιδί χρησιμοποιεί πάνες μιας χρήσης για τις οποίες θυσιάζονται 15 δέντρα. Ένα σπίτι «παράγει» 7,7 κιλά τετραπάκ ετησίως και 300 εκατ. Ευρώ το χρόνο γίνονται ... σακούλες. Για κάθε τόνο ανακυκλωμένου χαρτιού, σώζεις 17 δέντρα και γλιτώνεις 32.000 λίτρα νερό. Πέντε λεπτά για να αδειάσει ένα πλαστικό ποτηράκι και όμως 200 χρόνια για να λιώσει. Το 1/3των σκουπιδιών μας που είναι φλούδες από φρούτα και λαχανικά εάν έπεφταν σε ξεχωριστό κάδο ή (ακόμα καλύτερα) εάν συλλέγονταν σε ειδικούς κάδους κομποστοποίησης σε κάθε σπίτι, θα μπορούσαν να μας δώσουν πολύ καλό κομπόστ, κατάλληλο για επιχωματώσεις και καλλιέργειες.
Σε μια όμορφη πόλη σαν την Καρδίτσα δεν έχουμε την ανάγκη των μηχανών και των αυτοκινήτων. Μπορούμε να την περιδιαβούμε απ’ άκρη σ’ άκρη παρατώντας, αφήνοντάς την έτσι να ανασάνει, χωρίς ηχορύπανση, ατμοσφαιρική ρύπανση, κατακερματισμό του τοπίου, κατάληψη ελεύθερων χώρων, σπατάλη ενέργειας. Πιστεύω ότι ο έλεγχος του δακτυλίου στο κέντρο, των παράνομα σταθμεύσεων σε πεζόδρομους, ποδηλατοδρόμους και πλατείες, η κυκλοφορία σε πεζόδρομους μόνον από πεζούς και η λειτουργία ελεγχόμενης στάθμευσης θα αναβαθμίσει την ποιότητα ζωής όλων μας. Κάθε συλλογική προσπάθεια αποτελείται από πολλές ατομικές...!!! Ας προσπαθήσουμε όλοι να βοηθήσουμε το περιβάλλον...!!! Ας προσπαθήσουμε όλοι να βοηθήσουμε τον εαυτό μας και το μέλλον των παιδιών μας....!!!
Κωνσταντίνος Μπαρμπούτης
Οικονομολόγος
Αντιδήμαρχος οικονομικών